به احتمال زیاد، اگر ساکن لس آنجلس نباشید، تنها زمانی نام ساینتولوژی (Scientology) را میشنوید که پای یکی از سلبریتیهای هالیوودی در میان باشد. با این حال، باید دانست که این دین بسیار فراتر از ارتباطاتش با دنیای مشهوران است. ساینتولوژی در واقع یکی از موفقترین ادیان جدید آمریکایی است که در قرن گذشته ظهور کرده است. اما علیرغم این موفقیت بزرگ – و مشابه بسیاری از نظامهای اعتقادی – آنچه که ساینتولوژیستها واقعاً به آن باور دارند و درکشان از یک قدرت برتر، اغلب به درستی درک نمیشود و با سوءتفاهم همراه است. رضا اصلان، محقق مشهور ادیان، در برنامه خود در CNN به نام “Believer”، ریشه و ایدههای اصلی این سیستم اعتقادی را با جزئیات بررسی میکند.
در اینجا نگاهی به اصول اولیه ساینتولوژی خواهیم داشت:
ساینتولوژی چیست؟
ساینتولوژی خود را دینی توصیف میکند که در دهه ۱۹۵۰ توسط ال. ران هابارد تأسیس شد. در هسته اصلی ساینتولوژی این باور وجود دارد که هر انسان دارای یک ذهن واکنشگرا است که به ضربههای روحی زندگی پاسخ میدهد، ذهن تحلیلی را تیره میکند و مانع تجربه واقعیت میشود. اعضای این دین تحت فرایندی به نام “ممیزی” (Auditing) قرار میگیرند تا منابع این ضربههای روحی را پیدا کنند. آنها با بازگویی دوباره آن تجربیات، تلاش میکنند تا آنها را خنثی کرده و برتری ذهن تحلیلی را بازگردانند و به سمت یک وضعیت معنوی به نام “پاک” (Clear) حرکت کنند.
این فرایند شامل استفاده از دستگاهی به نام ای-متر (E-meter) است که به گفته ساینتولوژیستها، جریان الکتریکی بدن را اندازهگیری میکند؛ در حالی که ممیز مجموعهای از سؤالات را میپرسد که منابع ضربههای روحی را آشکار میکند.
بر اساس وبسایت کلیسای ساینتولوژی، «ممیزی از فرایندهایی استفاده میکند – مجموعههای دقیقی از سؤالات یا دستورالعملهایی که یک ممیز به فرد میدهد تا به او کمک کند مناطق ناراحتی معنوی را پیدا کند، چیزهایی را درباره خود بفهمد و وضعیت خود را بهبود بخشد.»
این کلیسا در ادامه میگوید: «ساینتولوژی چیزی است که انجام میدهید، نه چیزی که به آن باور دارید.»
تیتَنها و تمدنهای کهکشانی
ممیزی ادعا میکند که ناراحتیهای معنوی را از زندگی فعلی فرد و همچنین از زندگیهای گذشته شناسایی میکند. ساینتولوژیستها بر این باورند که هر فرد یک موجود جاودانه و دارای نیرویی معنوی است که مؤمنان آن را تیتَن (Thetan) مینامند.
دیوید بروملی، استاد مطالعات دینی در دانشگاه ویرجینیا کامنولث، میگوید: «شما با کار کردن برای تبدیل شدن به یک “تیتَن عملیاتی” (Operating Thetan)، از پل آزادی بالا میروید، وضعیتی که در بالاترین سطح، از قوانین مادی فراتر میرود. گاهی در ساینتولوژی با افرادی روبرو میشوید که ادعا میکنند میتوانند دنیای مادی را با ذهن خود تغییر دهند.»
بروملی و سایر محققان میگویند که این کلیسا ایده یک تمدن بینکهکشانی باستانی را ترویج میکند که در آن میلیونها موجود نابود شدند و تبدیل به آنچه به عنوان “تیتَنهای بدنی” (Body thetans) شناخته میشود، گشتند. این تیتَن همچنان به انسانها چسبیدهاند و باعث ضربههای روحی بیشتر میشوند. ساینتولوژیستهای پیشرفتهتر با ممیزیهای بیشتر، با تیتَنهای بدنی مقابله میکنند.
یکی از بهترین روشها برای تقویت جایگاه سایت در نتایج گوگل، بک لینک دائمی با اعتبار بالا است. این نوع بک لینکها باعث افزایش اعتماد موتورهای جستجو و دیده شدن صفحات سایت میشوند. استفاده از بک لینک دائمی با اعتبار بالا، بازدید هدفمند ایجاد کرده و رشد طبیعی سایت را تضمین میکند. ترکیب این روش با محتوای ارزشمند و رعایت اصول سئو، موفقیت بلندمدت سایت را تضمین میکند.
بروملی میگوید که کلیسا این تاریخچه کیهانی را تنها برای ساینتولوژیستهای سطح بالاتر فاش میکند. بخش امور رسانهای کلیسا به درخواستها برای اظهار نظر در مورد این گزارش پاسخی نداد.
در یک مصاحبه CNN در سال ۲۰۰۸، از تامی دیویس، سخنگوی کلیسا، پرسیده شد که آیا اصل اساسی کلیسای ساینتولوژی رها کردن بدن از “انگلهای فضایی بیگانه” است؟ دیویس با خنده پاسخ داد: «آیا این برای شما مسخره به نظر میرسد؟ این برای من قابل تشخیص نیست… مردم واقعاً باید به کلیسا بیایند و خودشان بفهمند که واقعاً چیست.»
ال ران هابارد که بود؟
ال. ران هابارد، بنیانگذار ساینتولوژی بود. به گفته جی. گوردون ملتون، متخصص ساینتولوژی در مؤسسه دینشناسی دانشگاه بیلور، هابارد در سال ۱۹۱۱ در نبراسکا متولد شد و پسر یک افسر نیروی دریایی ایالات متحده بود که همراه خانوادهاش به دور دنیا سفر میکرد.
هابارد در دانشگاه جورج واشنگتن در واشنگتن دی.سی. تحصیل کرد، اما پیش از فارغالتحصیلی آنجا را ترک کرد تا حرفهای به عنوان نویسنده داستانهای علمی تخیلی و سایر ژانرها را آغاز کند.
پس از خدمت در جنگ جهانی دوم، هابارد مجموعهای از مقالات و سپس کتابی را در مورد آنچه که او رویکردی جدید به سلامت روان میخواند، منتشر کرد که آن را دیانتیکس (Dianetics) نامید. کتاب او با همین نام به سرعت به یک کتاب پرفروش تبدیل شد. این موفقیت باعث شد تا هابارد بنیادی را تأسیس کند که شروع به آموزش مردم در تکنیکهای ممیزی او کرد. در سال ۱۹۵۴، اولین کلیسای ساینتولوژی در لس آنجلس افتتاح شد و کلیساهای دیگر بلافاصله پس از آن تأسیس شدند. هابارد در سال ۱۹۸۶ درگذشت. اکنون این کلیسا توسط دیوید میسکویج رهبری میشود.
چرا این کلیسا اینقدر بحثبرانگیز است؟
گروهها و افراد زیادی مشروعیت ساینتولوژی را به عنوان یک دین به چالش کشیدهاند. ساینتولوژیستها با مخالفت جامعه پزشکی بر سر ادعاهای این دین در مورد سلامت روان، از سوی جامعه علمی بر سر ادعاهای مربوط به دستگاههای ای-متر خود و از سوی دیگر گروههای مذهبی بر سر وضعیت آن به عنوان یک دین مواجه شدهاند.
بروملی میگوید: «این ترکیبی است از بخشی درمان، بخشی دین، و بخشی گروه بشقابپرندهها. این ترکیبی از چیزهایی است که شبیه هیچ گروه مذهبی دیگری نیست.» برای مدت طولانی، سازمان خدمات درآمد داخلی (IRS) تلاشهای ساینتولوژیستها برای اعلام شدن به عنوان یک کلیسا با وضعیت معافیت مالیاتی را رد میکرد. اما IRS این وضعیت را در سال ۱۹۹۳ به آنها اعطا کرد.
بسیاری از اعضا میگویند که هدف اصلی کلیسا در واقع خودسازی و بهبود فردی است. تام کروز به مجله پلیبوی گفت: «آنچه من در زندگی خودم به آن اعتقاد دارم، این است که این یک جستجو برای بهتر انجام دادن کارهاست، چه بهتر بودن به عنوان یک مرد یا یک پدر یا یافتن راههایی برای پیشرفت خودم. افراد باید تصمیم بگیرند که چه چیزی برای آنها درست و واقعی است.»
دیدگاه ساینتولوژی درباره روانپزشکی
ال. ران هابارد روانپزشکی و داروهای روانپزشکی را رد کرد، زیرا میگفت آنها در عملکرد ذهن منطقی اختلال ایجاد میکنند. ساینتولوژیستها همچنان این ایده را ترویج میکنند. وبسایت کلیسای ساینتولوژی میگوید که «تأثیرات داروهای پزشکی و روانپزشکی، خواه مسکن باشند، یا آرامبخش و یا “ضدافسردگی”، به همان اندازه فاجعهبار است» که مواد مخدر غیرقانونی.
تعداد ساینتولوژیستها چقدر است؟
این موضوع محل اختلاف قابل توجهی است. کلیسای ساینتولوژی ادعا میکند که ۱۰ هزار کلیسا، مأموریت و گروه در ۱۶۷ کشور جهان فعال دارد و هر سال ۴.۴ میلیون نفر دیگر به آن ملحق میشوند. محققان میگویند که علیرغم گسترش جهانی ساختمانهای کلیسا، آمار واقعی اعضا بسیار کمتر از ادعای کلیسا است و احتمالاً در حدود چند صد هزار نفر است. تعدادی از پیروان این کلیسا از سلبریتیهای مشهور هالیوود هستند.